Արգիշտի Պետրոսյանը 33 տարեկանում նշեց իր նորամուտը Հայաստանի հավաքականում. ճանապարհորդություն Առաջին լիգայից և Լիբանանից մինչև ազգային հավաքական

Երևանի ԲԿՄԱ-ի կենտրոնական պաշտպան Արգիշտի Պետրոսյանը Հայաստանի հավաքական հասնելու անսովոր ճանապարհ է անցել։ Նա իր սերնդի գլխավոր տաղանդներից մեկը չէր համարվում, երբեք բարձր տրանսֆերային արժեք չի ունեցել, չի խաղացել արտասահմանյան առաջատար առաջնություններում և կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է հայկական ակումբներում։

Սակայն 33 տարեկան 11 ամսականում Պետրոսյանը, այնուամենայնիվ, հնարավորություն ստացավ ազգային հավաքականում և օգտվեց դրանից։

Պաշտպանը Հայաստանի հավաքականում նորամուտը նշեց ՈւԵՖԱ-ի Ազգերի լիգայի 2026/27 մրցաշրջանի առաջին տուրի՝ Լատվիայի դեմ խաղում։ Ընդմիջումից հետո նա փոխարինեց վնասվածք ստացած Խուլիո Բուենոյին և օգնեց թիմին անառիկ պահել սեփական դարպասը․ Հայաստանը հաղթեց 2:0 հաշվով։

Երեք օր անց պատմությունը շարունակվեց։ Չեռնոգորիայի դեմ խաղում Պետրոսյանն առաջին անգամ ընդգրկվեց Հայաստանի հավաքականի մեկնարկային կազմում և խաղադաշտում անցկացրեց ամբողջ 90 րոպեն։ Հայաստանը պարտվեց 2:3 հաշվով, սակայն անձամբ պաշտպանը բավական հաջող հանդիպում անցկացրեց։

Պետրոսյանի համար հեշտ չէր դիմակայել Չեռնոգորիայի հզոր հարձակվող Նիկոլա Կրշտովիչին․ մոտ 182 սմ հասակ ունենալով՝ հայ պաշտպանը կենտրոնական պաշտպանի համար առանձնապես տպավորիչ ֆիզիկական տվյալներ չունի։ Այդուհանդերձ, նա դա փոխհատուցում էր դիրքի ճիշտ ընտրությամբ, արագությամբ և կատարած աշխատանքի մեծ ծավալով։

Չեռնոգորիայի դեմ խաղում Պետրոսյանը կատարեց 10 հեռացում՝ ավելի շատ, քան հանդիպման ցանկացած այլ ֆուտբոլիստ, հաղթեց չորս օդային մենամարտ և Ժիրայր Շաղոյանի հետ միասին գրանցեց Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստների շրջանում ամենաբարձր արագությունը՝ 33,4 կմ/ժ։

Սպերցյանը՝ ամենաբարձր գնահատականով, Պետրոսյանը զարգացրեց 33,4 կմ/ժ արագություն․ Հայաստանի վիճակագրությունը Չեռնոգորիայի դեմ

33-ամյա կենտրոնական պաշտպանի համար սա հատկապես ուշագրավ ցուցանիշ է։

Մեծ տաղանդ չէր համարվում և չէր խաղացել երիտասարդական հավաքականում

Արգիշտի Պետրոսյանի կարիերան զգալիորեն տարբերվում է ազգային հավաքականում նորամուտ նշող ֆուտբոլիստների մեծ մասի ճանապարհից։

Նա պատանեկան ֆուտբոլի աստղ չէր և չէր հաստատվել Հայաստանի Մ21 հավաքականում։ Պատանեկան մակարդակում Պետրոսյանը երեք հանդիպում է անցկացրել Մ19 հավաքականի կազմում։

Նրա սերնդում կենտրոնական պաշտպանի դիրքում հանդես էին գալիս Վարազդատ Հարոյանն ու Տարոն Ոսկանյանը, որոնք շատ ավելի շուտ հաստատվեցին բարձր մակարդակում և հետագայում երկար տարիներ խաղացին ազգային հավաքականում։

Պետրոսյանը ստիպված էր այլ ճանապարհով գնալ։

Մասնագիտացված ֆուտբոլային ռեսուրսների տվյալներով՝ նրա տրանսֆերային արժեքը երբեք չի գերազանցել մոտ 175 հազար եվրոն։ Այժմ այն գնահատվում է մոտ 150 հազար եվրո։ Պաշտպանը նույնիսկ առանձին էջ չունի Վիքիպեդիայում․ ևս մեկ փոքրիկ դետալ, որն ընդգծում է, թե որքան անսպասելի էր նրա նորամուտը հավաքականում։

«Բանանցը» և կարիերայի միակ եվրագավաթային հանդիպումները

Պրոֆեսիոնալ կարիերան Պետրոսյանը սկսել է Երևանի «Բանանցում», որն այսօր կոչվում է «Ուրարտու»։

Հիմնական թիմում ամրապնդվել նրան չհաջողվեց, սակայն հենց այդ շրջանում նա ստացավ եվրագավաթներում հանդես գալու իր առաջին և առայժմ միակ փորձը։

2011/12 մրցաշրջանում Պետրոսյանը Եվրոպա լիգայի որակավորման երկու հանդիպում անցկացրեց վրացական «Մետալուրգի» Ռուսթավիի դեմ։

Առաջին խաղում 18-ամյա պաշտպանը խաղադաշտ դուրս եկավ ընդմիջումից հետո, իսկ պատասխան հանդիպմանը արդեն ընդգրկվեց մեկնարկային կազմում և խաղաց ամբողջ 90 րոպեն։ Դրանից հետո Պետրոսյանը եվրագավաթներում այլևս չի խաղացել։

«Բանանցից» հետո եղավ «Ուլիսում» անցկացրած շրջանը, սակայն այնտեղ ևս պաշտպանին չհաջողվեց վերջնականապես հաստատվել թիմի առաջատար խաղացողներից մեկի կարգավիճակում։

Թվում էր, թե նրա կարիերան աստիճանաբար ընթանում է Հայաստանի առաջնության համար սովորական սցենարով՝ տեղափոխություններ ակումբից ակումբ՝ առանց ազգային հավաքականում երբևէ հայտնվելու հեռանկարի։

Երկու գրեթե մոռացված տարի Լիբանանում

Պետրոսյանի կարիերայի ամենաանսովոր դրվագներից մեկը կապված է Լիբանանի հետ։

2014 թվականին պաշտպանը տեղափոխվեց Բեյրութի «Հոմենեթմեն» (Homenetmen)՝ հայկական համայնքի ակումբ, որը հանդես էր գալիս երկրի երկրորդ դիվիզիոնում։

Լիբանանում Պետրոսյանն անցկացրեց երկու մրցաշրջան։

2014/15 մրցաշրջանում «Հոմենեթմենը» զբաղեցրեց երրորդ տեղը և ընդամենը մեկ միավորով հետ մնաց բարձրագույն դիվիզիոն բարձրանալուց․ թիմը հավաքեց 37 միավոր, իսկ երկրորդ տեղը զբաղեցրած «Ալ-Հիքման»՝ 38։

Հաջորդ մրցաշրջանում «Հոմենեթմենը» զբաղեցրեց չորրորդ տեղը։

Այս շրջանն այսօր գրեթե չի հիշատակվում, թեև Պետրոսյանը Հայաստանի սահմաններից դուրս երկու լիարժեք տարի է անցկացրել։

Վերադարձ Հայաստան և գոլ «Էսթեղլալի» դարպասը

2016 թվականին Պետրոսյանը վերադարձավ հայրենիք և միացավ Երևանի «Արարատին»։

Հենց այնտեղ նա վերջապես սկսեց կայուն խաղաժամանակ ստանալ։ 2016/17 մրցաշրջանում պաշտպանը բոլոր մրցաշարերում անցկացրեց մոտ 26 հանդիպում և դարձավ հիմնական կազմի լիարժեք խաղացող։

2017 թվականի ամռանը Պետրոսյանը նույնիսկ կենտրոնական պաշտպանի համար հազվադեպ գոլով աչքի ընկավ։

Իրանի ամենահայտնի ակումբներից մեկի՝ Թեհրանի «Էսթեղլալի» դեմ ընկերական խաղում հենց Արգիշտին խփեց «Արարատի» միակ գոլը։ Երևանյան թիմը պարտվեց 1:2 հաշվով։

Հետագայում Պետրոսյանը հանդես եկավ «Արցախում», որը հետագայում վերանվանվեց «Նոա», ինչպես նաև «Երևանում»։

Հայաստանի հավաքականը շարունակում էր շատ հեռու թվալ։

Առաջին լիգա՝ 27 տարեկանում, և կարիերայի նոր փուլ

2019/20 մրցաշրջանում Պետրոսյանն արդեն հայտնվեց Հայաստանի Առաջին լիգայում, որտեղ հանդես էր գալիս «Վանի» կազմում։

30 տարեկանին մոտեցող ֆուտբոլիստի համար նման տեղափոխությունը հազիվ թե ազգային հավաքական տանող ճանապարհի աստիճան թվար։

Սակայն հենց Չարենցավանում նրա կարիերան կրկին վերելք ապրեց։

Պետրոսյանն օգնեց «Վանին» բարձրանալ Պրեմիեր լիգա, որից հետո թիմի կազմում ևս մի քանի հաջող մրցաշրջան անցկացրեց բարձրագույն խմբում։

Սակայն նրա կարիերայի ամենաանսովոր փուլը դեռ առջևում էր։

ԲԿՄԱ-ն փոխեց հենց Պետրոսյանի կարիերան

29 տարեկանում Պետրոսյանը տեղափոխվեց ԲԿՄԱ։

Բանակային ակումբն ավանդաբար կազմը կառուցում է երիտասարդ հայ ֆուտբոլիստների շուրջ, որոնք 18-20 տարեկանում ծառայում են բանակում, իսկ փորձառու պաշտպանին հատուկ դեր էր վերապահված՝ ոչ միայն անձամբ խաղալ, այլև օգնել երիտասարդ խաղընկերների զարգացմանը։

Պետրոսյանի համար դա նոր մարտահրավեր դարձավ։ Նա պետք է օրինակ լիներ իրենից զգալիորեն երիտասարդ ֆուտբոլիստների համար՝ պրոֆեսիոնալ վերաբերվեր մարզումներին, պահպաներ ֆիզիկական վիճակը և բարձր կարգապահություն։

Ի վերջո, այս մոտեցումն օգնեց ոչ միայն երիտասարդներին, այլև հենց Պետրոսյանին։

ԲԿՄԱ-ում անցկացրած տարիների ընթացքում նա դարձավ կայուն և հուսալի պաշտպան, իսկ տարիքը գրեթե չանդրադարձավ նրա ֆիզիկական պատրաստվածության վրա։

Պետրոսյանի կողքին ԲԿՄԱ-ի պաշտպանությունում խաղացել են Հայաստանի հավաքականի ապագա ֆուտբոլիստներ Ստյոպա Մկրտչյանն ու Էրիկ Սիմոնյանը, իսկ մի շարք այլ երիտասարդ պաշտպաններ հասել են երիտասարդական հավաքական՝ Պետիկ Մանուկյանը, Պողոս Կրմզյանը, Մարկ Ավետիսյանը և Անդրանիկ Հակոբյանը։

Մինչ ԲԿՄԱ-ի երիտասարդ ֆուտբոլիստները քայլ առ քայլ հասնում էին տարբեր տարիքային հավաքականներ, անսպասելիորեն ազգային հավաքականի մակարդակին հասավ նաև հենց Պետրոսյանը։

Հայաստանի ընթացիկ առաջնությունում նա առանց փոխարինման անցկացրել է ԲԿՄԱ-ի բոլոր առաջին ութ հանդիպումները։ Նախորդ մրցաշրջաններում ևս Պետրոսյանը մնում էր բանակային ակումբի հիմնական խաղացողներից մեկը։

Արդյունքում հենց 33 տարեկանում պաշտպանը, որը, թվում էր, վաղուց անցել է ազգային հավաքական առաջին անգամ հրավիրվելու տարիքը, հասավ իր կարիերայի լավագույն մակարդակին։

Պետրոսյանը Հայաստանի հավաքականի ամենատարեց նորամուտ նշած ֆուտբոլիստներից մեկն է

Արգիշտի Պետրոսյանի նորամուտը 33 տարեկան 11 ամսականում Հայաստանի ազգային հավաքականի պատմության ամենաուշ նորամուտներից մեկն է։

Ընդ որում, այն ֆուտբոլիստների մեծ մասը, որոնք առաջին անգամ Հայաստանի կազմում խաղացել են 30 տարեկանից հետո, նորամուտը նշել են 1990-ականների առաջին կեսին, երբ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո ազգային հավաքականը նոր էր ձևավորվում։

Այդ ժամանակ նորամուտ նշող ֆուտբոլիստների տարիքը բոլորովին այլ նշանակություն ուներ․ ավագ սերնդի հայ ֆուտբոլիստները պարզապես ավելի վաղ հնարավորություն չունեին հանդես գալու Հայաստանի անկախ հավաքականի կազմում։

Ռոման Խաչատրյան՝ գրեթե 35 տարեկանում

Հայաստանի հավաքականի ամենատարեց նորամուտ նշած ֆուտբոլիստը շարունակում է մնալ պաշտպան Ռոման Խաչատրյանը։

1994 թվականին նա առաջին անգամ ազգային հավաքականի կազմում խաղաց մոտ 34 տարեկան 11 ամսականում։ Ավելին՝ Մալթայի դեմ ընկերական հանդիպմանը Խաչատրյանը միանգամից խաղադաշտ դուրս եկավ ավագի թևկապով։ Հայաստանը հաղթեց 1:0 հաշվով։ Հետագայում պաշտպանը հավաքականում ևս չորս հանդիպում անցկացրեց։

Մինչ Հայաստանի ազգային հավաքականի ստեղծումը Խաչատրյանը խաղացել էր ԽՍՀՄ երիտասարդական հավաքականում, իսկ ակումբային կարիերայի մեծ մասն անցկացրել էր Երևանի «Արարատում»։ Կարիերայի վերջին տարիներին նա հանդես էր գալիս Ֆրանսիայում՝ հայկական համայնքի AS Ararat Issy ակումբում, որտեղից էլ առաջին անգամ միացավ հավաքականին։

Գառնիկ Ավալյան՝ 34 տարեկանում

Մեկ այլ հայտնի օրինակ է Գառնիկ Ավալյանը։ Այն ժամանակ «Կռիլյա Սովետովի» հարձակվողը Հայաստանի հավաքականում նորամուտը նշեց 1997 թվականին, երբ մոտ 34 տարեկան ութ ամսական էր։

Ավալյանի առաջին հանդիպումը Ուկրաինայի դեմ խաղն էր՝ 1:1։ Ընդհանուր առմամբ հարձակվողը ազգային հավաքականում անցկացրեց յոթ հանդիպում և խփեց երկու գոլ՝ Ալբանիայի և Անդորրայի դեմ հաղթական հանդիպումներում։

Տեր-Զաքարյանն ու Ասատուրյանը

Հայաստանի հավաքականի տարեց նորամուտ նշած ֆուտբոլիստների թվում եղել են նաև ֆրանսահայ համայնքի ներկայացուցիչներ։

Միշել Տեր-Զաքարյանն առաջին անգամ Հայաստանի կազմում խաղաց մոտ 33 տարեկանում և անցկացրեց հինգ հանդիպում։

Էրիկ Ասատուրյանը նորամուտը նշեց 30 տարեկանից հետո, ազգային հավաքականում անցկացրեց 12 հանդիպում և խփեց երեք գոլ։

Ավելի ժամանակակից շրջանում ուշ նորամուտներն ավելի հաճախ տեղի էին ունենում Հայաստանի քաղաքացիություն ստացած կամ նախկինում երկրի սահմաններից դուրս հանդես եկած ֆուտբոլիստների շրջանում։

Այդպիսի օրինակներից են դարպասապահներ Դավիթ Յուրչենկոն, Ստանիսլավ Բուչնևը և Արամ Հայրապետյանը, ինչպես նաև հարձակվողներ Իշխան Գելոյանն ու Լուկաս Սելարայանը։

Գևորգ Հովհաննիսյանը նորամուտը նշել է 33 տարեկանում և անցկացրել մեկ հանդիպում

Պետրոսյանի պատմությանը շատ ավելի մոտ է պաշտպան Գևորգ Հովհաննիսյանի օրինակը, քանի որ մինչև վերջերս Հայաստանում ֆուտբոլիստները շատ հազվադեպ էին շարունակում խաղալ 30 տարեկանից հետո, եթե չէին հրավիրվում հավաքական։

2016 թվականին «Շիրակի» ֆուտբոլիստ Գևորգ Հովհաննիսյանն առաջին անգամ Հայաստանի հավաքականի կազմում խաղաց արդեն 33 տարեկանում։

Ընդ որում, նորամուտը տեղի ունեցավ ոչ թե ընկերական հանդիպման, այլ 2018 թվականի աշխարհի առաջնության ընտրական փուլի՝ Դանիայի դեմ խաղում։ Պաշտպանը խաղաց ամբողջ 90 րոպեն, իսկ Հայաստանը պարտվեց 0:1 հաշվով։

Այդ հանդիպումը պաշտպանի համար այդպես էլ մնաց միակը ազգային հավաքականում։

Արտակ Գրիգորյանը ցույց տվեց, որ ուշ ստացած հնարավորությունը կարող է փոխել կարիերան

Սակայն, թերևս, Պետրոսյանի հետ համեմատելու ամենահետաքրքիր օրինակը Արտակ Գրիգորյանն է։

Ֆորմալ առումով կիսապաշտպանը հավաքականում նորամուտը նշել էր դեռ 2010 թվականին՝ 23 տարեկանում, սակայն այն ժամանակ խաղադաշտում անցկացրել էր ընդամենը մոտ մեկ րոպե։ Ազգային հավաքականի լիարժեք ֆուտբոլիստ նա դարձավ շատ ավելի ուշ՝ մոտ 29 տարեկանից սկսած։

Հենակետային կիսապաշտպանության գոտում հավաքականի խնդիրներից հետո, որոնք կապված էին նաև Կառլեն Մկրտչյանի վնասվածքների և կազմում տեղի ունեցած փոփոխությունների հետ, Գրիգորյանը հնարավորություն ստացավ և անսպասելիորեն երկար տարիներով հաստատվեց թիմում։

Ի վերջո, նա Հայաստանի հավաքականում անցկացրեց 51 հանդիպում և խփեց մեկ գոլ։ Այդ միակ գոլը հատկապես հիշարժան դարձավ․ Գրիգորյանը աչքի ընկավ 2016 թվականին Չեռնոգորիայի դեմ հայտնի խաղում։ Այդ ժամանակ Հայաստանը պարտվում էր 0:2 հաշվով, սակայն կարողացավ հաղթել՝ 3:2։

Գրիգորյանը երբեք չէր համարվում տեխնիկայով կամ արագությամբ առանձնացող ֆուտբոլիստ։ Նրա ուժեղ կողմերն էին բնավորությունը, աշխատասիրությունը, կարգապահությունը և կատարած աշխատանքի հսկայական ծավալը։

Հենց նրա մասնակցությամբ Հայաստանի հավաքականը 2020 թվականին հաղթեց Ազգերի լիգայի իր խմբում՝ մրցելով Հյուսիսային Մակեդոնիայի, Վրաստանի և Էստոնիայի հետ։

Այդ մրցաշարի հինգ հանդիպումներում Գրիգորյանը խաղադաշտում անցկացրեց ամբողջ 90 րոպեն, իսկ ևս մեկ խաղում դուրս եկավ փոխարինման։

Նրա պատմությունը ցույց տվեց՝ նույնիսկ ուշ ստացած հնարավորությունը կարող է ամբողջությամբ փոխել ֆուտբոլիստի կարիերան ազգային հավաքականում։

Քանի՞ հանդիպում դեռ կանցկացնի Պետրոսյանը հավաքականում

Արգիշտի Պետրոսյանի համար Արտակ Գրիգորյանի ճանապարհը կրկնելը հեշտ չի լինի։

Ազգային հավաքական նրա հրավերը համընկավ պաշտպանության կենտրոնում միանգամից մի քանի կադրային խնդիրների հետ։ Վնասվածքների պատճառով հավաքականին չէին կարող օգնել Սերգեյ Մուրադյանն ու Ստյոպա Մկրտչյանը, իսկ արդեն սեպտեմբերյան հավաքի ընթացքում վնասվածք ստացավ Խուլիո Բուենոն։

Հենց Բուենոյի վնասվածքից հետո Պետրոսյանը հնարավորություն ստացավ նորամուտը նշելու։

Երբ մրցակիցները վերականգնվեն, մեկնարկային կազմում տեղի համար պայքարը զգալիորեն կուժեղանա։ Բացի այդ, Պետրոսյանն արդեն գրեթե 34 տարեկան է, ուստի հավաքականը դժվար թե կարողանա պաշտպանության երկարաժամկետ գիծ կառուցել նրա շուրջ։

Սակայն դա արդեն ամենակարևորը չէ։ Արգիշտի Պետրոսյանը սպասեց այն հնարավորությանը, որը դեռ մի քանի տարի առաջ գրեթե անհնար էր թվում։

Նա անցել է «Բանանցի» պահեստայինների նստարանով, «Ուլիսով», Լիբանանի երկրորդ դիվիզիոնով, Հայաստանի առաջնության աղյուսակի երկրորդ հատվածում գտնվող ակումբներով, Առաջին լիգայով և ԲԿՄԱ-ի երիտասարդ ֆուտբոլիստների փորձառու մենթորի դերով։

Եվ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում իր առաջին հանդիպումներից ավելի քան 15 տարի անց առաջին անգամ հագավ Հայաստանի ազգային հավաքականի մարզաշապիկը։

Ընդ որում՝ ոչ թե պարզապես մի քանի րոպեով խաղադաշտ դուրս եկավ։ Առաջին հանդիպմանը նա օգնեց Հայաստանին պահպանել հաղթական հաշիվը, իսկ արդեն երկրորդում անցկացրեց ամբողջ 90 րոպեն, կատարեց բոլորից շատ հեռացումներ և զարգացրեց 33,4 կմ/ժ արագություն։

Երբեմն դեպի հավաքական տանող ճանապարհը չի սկսվում 20 տարեկանում։ Արգիշտի Պետրոսյանը ստիպված եղավ սպասել մինչև գրեթե 34 տարեկանը։