Ում կաջակցեն Հայաստանում ԱԱ-2026-ում․ հայկական հետք ունեցող հավաքականները

Մրցաշարում Հայաստանի հավաքականը չկա, բայց ԱԱ-2026-ում հայկական հետքը, միևնույն է, նկատելի կլինի՝ «Նոայի» դարպասապահից մինչև Ֆրեզնոյից արմատներ ունեցող ԱՄՆ հավաքականի ֆուտբոլիստը։

Ֆուտբոլի աշխարհի 2026 թվականի առաջնությունը մեկնարկում է Մեքսիկայում, ԱՄՆ-ում և Կանադայում։ Պատմության մեջ առաջին անգամ մրցաշարի եզրափակիչ փուլին կմասնակցի 48 հավաքական, իսկ երկրպագուների համար դա նշանակում է ավելի շատ հանդիպումներ, պատմություններ և անսպասելի ֆավորիտներ։

Իհարկե, Հայաստանում շատերը ավանդաբար կհետևեն թոփ հավաքականներին՝ Արգենտինային, Բրազիլիային, Ֆրանսիային, Իսպանիային, Գերմանիային, Անգլիային կամ Պորտուգալիային։ Ոմանք կաջակցեն սիրելի ֆուտբոլիստներին, մյուսները՝ այն հավաքականներին, որոնց երկար տարիներ երկրպագում են։ Սակայն աշխարհի առաջնությունը միշտ տալիս է նաև համակրանքի այլ առիթներ։

ԱԱ-2026-ում կան մի քանի հավաքականներ, որոնք ուղիղ կամ անուղղակի կապ ունեն Հայաստանի և ամբողջ աշխարհում ապրող հայերի հետ։ Որոշ թիմերում հանդես են գալիս Հայաստանի ակումբների ֆուտբոլիստներ, որոշ տեղերում կան հայկական արմատներով խաղացողներ, որոշ հավաքականների մարզչական շտաբում աշխատում են հայեր, իսկ որոշ դեպքերում կապն անցնում է պատմության, սփյուռքի և Հայաստանի առաջնությունում հանդես եկած ֆուտբոլիստների միջոցով։

Sportaran-ը ներկայացնում է այն հավաքականները, որոնց խաղերին հայ երկրպագուների համար հատկապես հետաքրքիր կլինի հետևել 2026 թվականի աշխարհի առաջնության ընթացքում։

ԴՀ Կոնգո․ «Նոայի» դարպասապահ Թիմոթի Ֆայուլուն՝ աշխարհի առաջնությունում

Հայ երկրպագուների համար ամենահետաքրքիր հավաքականներից մեկը կլինի ԴՀ Կոնգոն։ Գլխավոր պատճառը Երևանի «Նոայի» դարպասապահ Թիմոթի Ֆայուլուն է։

ԴՀ Կոնգոյի հավաքականը աշխարհի առաջնության ուղեգիր նվաճեց շատ բարդ ճանապարհով։ Թիմը նախ հաղթահարեց աֆրիկյան փլեյ-օֆֆը, ապա հաջողության հասավ միջմայրցամաքային անցումային խաղերում։ Այդ ճանապարհին առանձնահատուկ դեր ունեցավ Ֆայուլուն, որը օգնեց իր հավաքականին Նիգերիայի դեմ աֆրիկյան փլեյ-օֆֆի եզրափակիչում՝ հետմրցումային 11-մետրանոցների շարքում։

ԱԱ-2026-ում Ֆայուլուն, ամենայն հավանականությամբ, դիտարկվելու է որպես թիմի երկրորդ դարպասապահ՝ «Հավրի» Լիոնել Մպասի-Նզաուից հետո։ Բայց նրա մասնակցության փաստն ինքնին պատմական է հայկական ֆուտբոլի համար․ Հայաստանի առաջնությունում հանդես եկող գործող ֆուտբոլիստը մեկնել է աշխարհի առաջնություն։

ԴՀ Կոնգոն հանդես կգա K խմբում՝ Պորտուգալիայի, Ուզբեկստանի և Կոլումբիայի հետ։ Առաջին խաղը թիմը կանցկացնի հունիսի 17-ին՝ Պորտուգալիայի դեմ։

Այս հավաքականի նկատմամբ հետաքրքրությունն ուժեղացնում է նաև նրա վառ երկրպագուական մշակույթը։ Վերջին շրջանում ԴՀ Կոնգոն շատ չեզոք երկրպագուների սիրելի թիմերից է դարձել իր գունեղ երկրպագուների շնորհիվ, այդ թվում՝ Պատրիս Լումումբայի կերպարով հայտնի երկրպագուի։ Այժմ հայ երկրպագուներն էլ ունեն իրենց կոնկրետ պատճառը հետևելու այս հավաքականին՝ Թիմոթի Ֆայուլուն։

Ուզբեկստան․ հետխորհրդային հավաքականի պատմական դեբյուտը

K խմբի ևս մեկ հավաքական, որը կարող է մոտ լինել հայ երկրպագուներին, Ուզբեկստանն է։

Ուզբեկստանի համար սա պատմության մեջ առաջին աշխարհի առաջնությունն է։ Նախկին ԽՍՀՄ երկրներից մինչ այս մունդիալում հանդես են եկել միայն Ռուսաստանը և Ուկրաինան։ Այդ պատճառով Ուզբեկստանի դուրս գալը ԱԱ-2026 կարևոր իրադարձություն է ոչ միայն երկրի, այլև ամբողջ հետխորհրդային ֆուտբոլային տարածքի համար։

Հայաստանն ու Ուզբեկստանը գրեթե միաժամանակ սկսեցին իրենց ինքնուրույն ֆուտբոլային ճանապարհը ԽՍՀՄ փլուզումից հետո։ Այդ պատճառով ուզբեկական հավաքականի հաջողությունը կարող է հետաքրքիր լինել նաև երկու երկրների ֆուտբոլային զարգացման համեմատության տեսանկյունից։

Այո, աշխարհի առաջնության ձևաչափի ընդլայնումը և Ասիայի համար քվոտաների ավելացումը իրենց դերը խաղացին։ Բայց չի կարելի ժխտել, որ Ուզբեկստանը լուրջ քայլ առաջ է կատարել։ Թիմում հայտնվել են բարձր մակարդակի ֆուտբոլիստներ, իսկ հավաքականի գլխավոր մարզիչ է դարձել լեգենդար իտալացի Ֆաբիո Կանավարոն։ Նրա շտաբում աշխատում է նաև Պաոլո Կանավարոն։

Թիմի գլխավոր աստղը «Մանչեսթեր Սիթիի» Աբդուկոդիր Խուսանովն է։ Պետք է առանձնացնել նաև Աբբոսբեկ Ֆայզուլլաևին և Էլդոր Շոմուրոդովին, որոնք հանդես են գալիս թուրքական «Բաշաքշեհիրում»։ Ուզբեկստանի կազմում կա արտասահմանյան ակումբներ ներկայացնող ֆուտբոլիստների խումբ, բայց թիմի զգալի մասը շարունակում է ներկայացնել տեղական առաջնությունը։

Ուզբեկստանը աշխարհի առաջնությունում ելույթները կսկսի հունիսի 18-ին՝ Կոլումբիայի դեմ խաղով։

Պորտուգալիա և Կոլումբիա․ այստեղ էլ կա հայկական համատեքստ

K խումբն ամբողջությամբ կարող է դառնալ Հայաստանի երկրպագուների համար ամենահետաքրքիրներից մեկը։

Պորտուգալիան լավ ծանոթ է հայ երկրպագուներին ընտրական փուլից, որտեղ Հայաստանի հավաքականը երկու անգամ խոշոր հաշվով պարտվեց պորտուգալացիներին՝ 0։5 և 1։9։ Եթե Պորտուգալիան հեռու գնա մրցաշարում կամ նույնիսկ հաղթի աշխարհի առաջնությունում, այդ պարտությունները մի փոքր այլ կերպ կընկալվեն, թեև տհաճ հետքը, իհարկե, կմնա։

Կոլումբիան նույնպես իր կապն ունի հայկական ֆուտբոլի հետ։ Տարբեր տարիներին Հայաստանի առաջնությունում հանդես են եկել բազմաթիվ կոլումբացի լեգեոներներ։ Ավելին՝ կոլումբիական արմատներով երեք ֆուտբոլիստ խաղացել է Հայաստանի հավաքականում՝ Ժորդի Մոնրոյ Արարատը, Վբեյմար Անգուլոն և Խուլիո Բուենոն։ Բացի այդ, այս երկրում կա Արմենիա անունով քաղաք։

Այդ պատճառով K խումբը հայ երկրպագուների համար գրեթե իդեալական է ստացվում․ այստեղ կա «Նոայի» ֆուտբոլիստ, Ուզբեկստանի պատմական դեբյուտը, ծանոթ Պորտուգալիան և Կոլումբիան, որը վաղուց կապված է հայկական ակումբային ֆուտբոլի հետ։

ԱՄՆ․ Մաքս Արֆստենը և մեծ հայկական սփյուռքը

ԱՄՆ հավաքականը ևս մեկ թիմ է, որին Հայաստանում և հայկական սփյուռքում կհետևեն առանձնահատուկ հետաքրքրությամբ։

Գլխավոր պատճառը «Կոլամբուս Քրյուի» ֆուտբոլիստ Մաքս Արֆստենն է, որը հայկական արմատներ ունի։ Մաքսիմիլիան Արֆստենը Ֆրեզնոյի հայկական համայնքի հայտնի ներկայացուցիչ Սամուել Սիրունյանի ծոռն է։

Արֆստենը 25 տարեկան է։ Նա կարող է խաղալ հարձակման ձախ եզրում, բայց ԱՄՆ հավաքականում հաճախ օգտագործվում է նաև որպես ձախ պաշտպան կամ լատերալ։ Վերջին մեկուկես տարվա ընթացքում նա դարձել է ազգային հավաքականի կարևոր ֆուտբոլիստ, պարբերաբար խաղաժամանակ է ստացել և ընդգրկվել ԱՄՆ-ի հայտացուցակում տնային աշխարհի առաջնության համար։

ԱՄՆ-ի հայկական սփյուռքի համար նրա մասնակցությունը հատուկ պատմություն է։ Ամերիկայի հայկական համայնքը շատ մեծ է, իսկ Ֆրեզնոն պատմականորեն ԱՄՆ-ում հայկական կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկն է։ Այդ պատճառով տնային մունդիալում ԱՄՆ հավաքականը կունենա նաև հայկական երանգ։

Լրացուցիչ ինտրիգ է հաղորդում նաև խմբի կազմը։ ԱՄՆ-ը հանդես է գալիս D խմբում՝ Պարագվայի, Ավստրալիայի և Թուրքիայի հետ։ Հայաստանում Թուրքիային հաստատ չեն աջակցի, բայց նրա ներկայությունը ԱՄՆ-ի հետ նույն խմբում այս պատմությունն ավելի հուզական է դարձնում։

Հայ երկրպագուների համար ԱՄՆ — Թուրքիա խաղը կարող է դառնալ խմբային փուլի ամենասկզբունքային հանդիպումներից մեկը։ Հատկապես հաշվի առնելով, որ ամերիկյան թիմի կազմում կա հայկական արմատներով ֆուտբոլիստ։ Այդ պատճառով այս խմբում ԱՄՆ-ին աջակցելը շատ հայ երկրպագուների համար կլինի ոչ միայն մարզական, այլև խորհրդանշական։

ԱՄՆ հավաքականը առաջին հանդիպումը կանցկացնի Պարագվայի դեմ։ Իսկ Թուրքիայի հետ խաղը տեղի կունենա հունիսի 26-ին՝ խմբային փուլի երրորդ տուրում։

Իրան․ Հայաստանի հարևանը և Անդրանիկ Թեյմուրյանը մարզչական շտաբում

Իրանի հավաքականը նույնպես մոտ կլինի Հայաստանի շատ երկրպագուների համար։ Սա հարևան երկիր է, որի հետ Հայաստանին կապում են սերտ պատմական, մշակութային և քաղաքական հարաբերություններ։

Բացի այդ, Իրանի մարզչական շտաբում աշխատում է հայ մասնագետ՝ Անդրանիկ Թեյմուրյանը։ Նախկինում նա եղել է Իրանի հավաքականի ավագը, որպես ֆուտբոլիստ մասնակցել է աշխարհի առաջնություններին, իսկ այժմ մունդիալ է մեկնում արդեն գլխավոր մարզիչ Ամիր Ղալենոիի օգնականի կարգավիճակով։

Հայ երկրպագուների համար սա կարևոր հանգամանք է։ Թեյմուրյանը իրանական ֆուտբոլի պատմության ամենահայտնի հայկական ծագում ունեցող ֆուտբոլիստներից մեկն է։ Նա երկար տարիներ եղել է Իրանի հավաքականի խորհրդանիշներից և մեծ հարգանք է վայելել երկրպագուների շրջանում։

Իրանը հանդես կգա G խմբում՝ Բելգիայի, Եգիպտոսի և Նոր Զելանդիայի հետ։ Առաջին հանդիպումը թիմը կանցկացնի Նոր Զելանդիայի դեմ։

Այս մրցաշարում Իրանի համար հեշտ չի լինի ոչ միայն ֆուտբոլային տեսանկյունից։ Թիմը երեք հանդիպումներն էլ անցկացնելու է ԱՄՆ-ում, որտեղ նրա շուրջ անխուսափելիորեն մեծ ուշադրություն է լինելու Մերձավոր Արևելքում ռազմական իրավիճակի պատճառով։ Այդ պատճառով չեզոք երկրպագուների և հայկական լսարանի աջակցությունը կարող է լրացուցիչ գործոն դառնալ Իրանի հավաքականի համար։

Արգենտինա․ Լուկաս Սելարայանի երկիրը և մեծ հայկական համայնքը

Մեկ այլ հավաքական, որին հայ երկրպագուների համար կարող է հետաքրքիր լինել հետևել ԱԱ-2026-ում, Արգենտինան է։

Առաջին հայացքից կապն այստեղ այնքան ուղիղ չէ, քանի որ աշխարհի գործող չեմպիոնների կազմում չկան Հայաստանի առաջնության ֆուտբոլիստներ կամ Հայաստանի հավաքականի խաղացողներ։ Բայց հայկական ֆուտբոլի համար Արգենտինան վերջին տարիներին դարձել է հատկապես մոտ երկիր՝ Լուկաս Սելարայանի և Նորբերտո Բրիասկո Բալեկյանի շնորհիվ։

Սելարայանը ծնվել է Կորդովայում, անցել է արգենտինական ֆուտբոլի դպրոցը և ճանաչում ձեռք բերել «Բելգրանոյում», «Տիգրեսում» և «Կոլամբուս Քրյուում»։ Հետագայում նա ընդունեց Հայաստանի հավաքականի հրավերը և դարձավ ազգային թիմի ամենավառ խաղացողներից մեկը։ Հենց հայկական արմատներով արգենտինացին երկրպագուներին պարգևեց մի քանի մեծ խաղեր, այդ թվում՝ Եվրո-2024-ի ընտրական փուլում Ուելսի դեմ անմոռանալի հաղթանակը։

Բացի այդ, Արգենտինայում պատմականորեն գոյություն ունի նկատելի հայկական համայնք և «Դեպորտիվո Արմենիո» ֆուտբոլային թիմը, որի նախագահ Լուչանո Նակիսը աշխատում է Արգենտինայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայում։ Այդ պատճառով շատ հայերի համար այս հավաքականը մոտ է ոչ միայն ֆուտբոլային հսկայի կարգավիճակի, Լիոնել Մեսսիի և աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսի, այլև Հարավային Ամերիկայի հայկական սփյուռքի պատմության միջոցով։

Արգենտինան ԱԱ-2026-ում պաշտպանելու է աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը, իսկ հայ երկրպագուների համար սա նաև առիթ է հիշելու, որ Հայաստանի հավաքականի վերջին տարիների ամենատաղանդավոր ֆուտբոլիստներից մեկը ծնվել է հենց այս երկրում։

Հայկական հետքը, որը չհասավ աշխարհի առաջնություն

Առանձին կարելի էր հիշատակել նաև Շվեդիան։ Այս հավաքականում կա հայկական արմատներով ֆուտբոլիստ՝ Ռունի Բարդղջին՝ շվեդական ֆուտբոլի ամենատաղանդավոր երիտասարդ խաղացողներից մեկը։

Բարդղջին հայկական ծագում ունի, սակայն 2026 թվականի աշխարհի առաջնությունում նա չի խաղա․ Շվեդիայի հավաքականի գլխավոր մարզիչը նրան չի ընդգրկել մրցաշարի վերջնական հայտացուցակում։

Իսկ Ուրուգվայի հավաքական չի հրավիրվել հայկական արմատներով ևս մեկ ֆուտբոլիստ՝ Դիեգո Ռոսսի Մարաշլյանը։ Նրա հաշվին կա 7 խաղ և 1 գոլ Ուրուգվայի հավաքականի կազմում, բայց վերջին անգամ նա հրավիրվել է 2023 թվականին։

Ում էլ հետևել հայ երկրպագուներին

Աշխարհի առաջնությունն այն մրցաշարն է, որտեղ յուրաքանչյուր երկրպագու կարող է գտնել իր պատմությունը։ Հայաստանի համար, որը դեռ ոչ մի անգամ չի խաղացել մունդիալի եզրափակիչ փուլում, նման կապերը հատկապես կարևոր են։

ԱԱ-2026-ում հայկական հետքը կարելի է գտնել միանգամից մի քանի ուղղություններով․

• «Նոայից» Թիմոթի Ֆայուլուն՝ ԴՀ Կոնգոյի կազմում,
• Ուզբեկստանի պատմական դեբյուտը որպես հետխորհրդային հավաքական,
• հայկական արմատներով Մաքս Արֆստենը՝ ԱՄՆ հավաքականի կազմում,
• Անդրանիկ Թեյմուրյանը՝ Իրանի մարզչական շտաբում,
• Կոլումբիան՝ որպես երկիր, որը հայկական ֆուտբոլին տվել է բազմաթիվ լեգեոներներ,
• Պորտուգալիան՝ որպես Հայաստանի հավաքականի վերջին մրցակիցներից մեկը ընտրական փուլում։

Հայաստանը կրկին չի խաղա աշխարհի առաջնությունում, բայց դա չի նշանակում, որ հայ երկրպագուները մրցաշարում իրենց պատմությունները չեն ունենա։ ԱԱ-2026-ը միանգամից մի քանի առիթ է տալիս ընտրելու ոչ ակնհայտ ֆավորիտ և հետևելու մունդիալին ոչ միայն աստղերի ու թոփ հավաքականների, այլև հայկական ֆուտբոլի հետ կապերի տեսանկյունից։