Միայն 6 հայաստանցի ֆուտբոլային սաներ են այժմ խաղում արտերկրում. CIES-ի մտահոգիչ վիճակագրությունը

Սպորտային հետազոտությունների միջազգային կենտրոնը՝ CIES-ը, հրապարակել է նոր զեկույց ֆուտբոլային միգրացիայի և այն խաղացողների թվի մասին, որոնք կարիերան սկսել են մեկ երկրում, ապա տեղափոխվել արտասահմանյան ակումբներ։ Ուսումնասիրությունը ներառում է աշխարհի 135 պրոֆեսիոնալ լիգա։

Հայկական ֆուտբոլի համար վիճակագրությունը մտահոգիչ է ստացվել։ CIES-ի տվյալներով՝ այս պահին արտասահմանյան ակումբներում հանդես է գալիս հայկական ֆուտբոլային համակարգում ձևավորված միայն 7 ֆուտբոլիստ։ Սակայն փաստացի այդ թիվը ներկայում 6 է, քանի որ ցուցակում ներառվել է նաև Վարազդատ Հարոյանը, որն արդեն հեռացել է հունգարական ակումբից։

Հայաստանում կարիերան սկսած և այժմ արտերկրում հանդես եկող հայ ֆուտբոլիստների արդիական ցանկում ընդգրկված են՝

Սլովակիա՝ Տիգրան Բարսեղյան և Դավիթ Հակոբյան
Իտալիա՝ Հենրիխ Մխիթարյան
Գերմանիա՝ Ստյոպա Մկրտչյան
Լեհաստան՝ Վահան Բիչախչյան
Ռումինիա՝ Նարեկ Գրիգորյան

Առանձին պետք է նշել, որ խոսքը ոչ թե հայկական ծագում ունեցող բոլոր ֆուտբոլիստների մասին է, այլ հենց այն խաղացողների, որոնք ձևավորվել են Հայաստանի ֆուտբոլային համակարգում և հետո տեղափոխվել արտասահմանյան առաջնություններ։

Դինամիկան վատանում է

Վերջին տարիների դինամիկան ևս ավելի խոսուն է։ 2025 թվականին CIES-ը հաշվարկել էր նման 8 հայ ֆուտբոլիստ, իսկ 2024 թվականին՝ 10։ Այժմ ցուցանիշը նվազել է մինչև 6–7 խաղացող։

Սա խոսում է Հայաստանից ֆուտբոլիստների արտահանման լուրջ խնդրի մասին։ Հայկական ակումբները հազվադեպ են վաճառում կամ բաց թողնում տեղացի սաներին արտասահմանյան առաջնություններ, իսկ երիտասարդ խաղացողները հաճախ հնարավորություն չեն ստանում ամրապնդվել երկրից դուրս։

Հայաստանը զգալիորեն զիջում է հարևաններին և համադրելի մակարդակի երկրներին

Համեմատության համար՝ Վրաստանն այժմ արտերկրում ունի 108 ֆուտբոլիստ։ Ամենաշատ վրացի ֆուտբոլիստները հանդես են գալիս Ուզբեկստանում, Սլովակիայում և Ուկրաինայում։

Ադրբեջանի ցուցանիշը համադրելի է Հայաստանի հետ՝ 7 խաղացող, սակայն փոքր ֆուտբոլային շուկա ունեցող շատ այլ երկրներ զգալիորեն առաջ են Հայաստանից.

Մոլդովա՝ 39
Կոսովո՝ 63
Ալբանիա՝ 56
Չեռնոգորիա՝ 82
Հյուսիսային Մակեդոնիա՝ 81
Կիպրոս՝ 20
Ղազախստան՝ 17
Լատվիա՝ 26
Բելառուս՝ 57

Այս ֆոնին Հայաստանը տարածաշրջանի ամենափակ ֆուտբոլային համակարգերից մեկն է թվում։ Նույնիսկ համադրելի բնակչություն և առաջնության մակարդակ ունեցող երկրները շատ ավելի մեծ թվով ֆուտբոլիստներ են արտահանում։

Ինչու է սա կարևոր

Արտերկրում հանդես եկող ֆուտբոլիստների քանակը ֆուտբոլային դպրոցի զարգացման կարևոր ցուցանիշներից է։ Որքան շատ խաղացողներ են տեղափոխվում արտասահմանյան առաջնություններ, այնքան բարձրանում են մրցակցությունը, խաղերի մակարդակը և ազգային հավաքականի հեռանկարները։

CIES-ը նշում է, որ համաշխարհային ֆուտբոլային արտահանման առաջատարը շարունակում է մնալ Բրազիլիան՝ արտերկրում հանդես եկող 1455 խաղացողով։ Հաջորդում են Ֆրանսիան՝ 1275, և Արգենտինան՝ 1016։ Ընդհանուր առմամբ աշխարհում նկատվում է ֆուտբոլիստների միջազգային միգրացիայի աճ։

Հայաստանի դեպքում իրավիճակը հակառակն է. նվազում է այն խաղացողների թիվը, որոնք կարիերան սկսել են երկրի ներսում և կարողացել են դուրս գալ արտասահմանյան շուկա։ Սա ազդանշաններից մեկն է, որ հայկական ֆուտբոլը պետք է ավելի ակտիվ աշխատի երիտասարդ խաղացողների զարգացման, սեփական սաների առաջխաղացման և նրանց ավելի ուժեղ առաջնություններ տեղափոխվելու պայմաններ ստեղծելու ուղղությամբ։