Իինչպես հայկական ակումբները ՈՒԵՖԱ-ի 48-րդ տեղից հասան Չեմպիոնների լիգայի երազանքին

«Արարատ-Արմենիան» կարող է հայկական ֆուտբոլի պատմության մեջ առաջին անգամ դուրս գալ Չեմպիոնների լիգայի որակավորման փլեյ-օֆֆ և իրեն երաշխավորել առնվազն մասնակցություն Եվրոպա լիգայում։ Ընդամենը ինը տարի առաջ Հայաստանի ամբողջ եվրագավաթային մրցաշրջանն ավարտվում էր մրցաշարերի վաղ փուլերում անցկացված մի քանի դիմակայություններից հետո։

Այսօր «Արարատ-Արմենիան» Չեմպիոնների լիգայի որակավորման երրորդ փուլի պատասխան խաղում կմրցի Սլովենիայի «Ցելյեի» հետ։ Առաջին հանդիպումն ավարտվել է հայկական ակումբի՝ 2:1 հաշվով հաղթանակով։

Խաղադրույքը պատմական նվաճումն է։ Հայաստանի ոչ մի ակումբ մինչ այժմ չի հասել Չեմպիոնների լիգայի որակավորման փլեյ-օֆֆ։

«Ցելյեի» հետ դիմակայությունում հաղթանակը «Արարատ-Արմենիային» թույլ կտա շարունակել պայքարը Եվրոպայի գլխավոր ակումբային մրցաշարում և միաժամանակ թիմին երաշխավորել առնվազն մասնակցություն Եվրոպա լիգայում։

Մինչդեռ ընդամենը ինը տարի առաջ հայկական ակումբային ֆուտբոլում իրավիճակը բոլորովին այլ էր։

Հայաստանը ինը տարի առաջ. 48-րդ տեղը ՈՒԵՖԱ-ի վարկանիշում

2017/18 մրցաշրջանում Հայաստանը զբաղեցնում էր 48-րդ տեղը ՈՒԵՖԱ-ի գործակիցների աղյուսակում, իսկ հայկական ակումբների ամբողջ եվրագավաթային մրցաշրջանը փաստացի կարելի էր տեղավորել մի քանի տողի մեջ։

Միայն «Ալաշկերտին» հաջողվեց հաղթահարել առնվազն մեկ մրցակցի արգելքը։

Հայաստանի եվրագավաթային հանդիպումները 2017/18 մրցաշրջանում

• Չեմպիոնների լիգա. «Ալաշկերտ» — «Սանտա Կոլոմա» (Անդորրա) — 2:1
  Խաղերը՝ 1:0, 1:1։
• Չեմպիոնների լիգա. «Ալաշկերտ» — ԲԱՏԷ (Բելառուս) — 2:4
  Խաղերը՝ 1:1, 1:3։
• Եվրոպա լիգա. «Փյունիկ» — «Սլովան» (Սլովակիա) — 1:9
  Խաղերը՝ 1:4, 0:5։
• Եվրոպա լիգա. «Գանձասար» — «Մլադոստ» (Չեռնոգորիա) — 0:4
  Խաղերը՝ 0:1, 0:3։
• Եվրոպա լիգա. «Շիրակ» — «Գորիցա» (Սլովենիա) — 2:4
  Խաղերը՝ 0:2, 2:2։

Այդ ժամանակից ի վեր իրավիճակն արմատապես փոխվել է։ Հայկական թիմերը սկսել են զգալիորեն ավելի հաճախ հասնել որակավորման ուշ փուլեր, գրանցվել են առաջին հաղթանակները երրորդ փուլում, իսկ հետո նաև հայտնվել են եվրագավաթների խմբային փուլերի առաջին հայկական մասնակիցները։

Ինչպես են հայկական ակումբները հանդես եկել եվրագավաթների երրորդ փուլում

Առաջին անգամ միանգամից մի քանի հայկական թիմեր որակավորման երրորդ փուլ հասան 2018/19 մրցաշրջանում։

Հենց այդ ժամանակ ՈՒԵՖԱ-ի մրցակարգի փոփոխությունը հնարավորություն տվեց Չեմպիոնների լիգայից դուրս մնացած ակումբներին պայքարը շարունակել Եվրոպա լիգայում։

Սակայն «Փյունիկն» այդ մրցաշրջանում երրորդ փուլ հասավ սեփական ուժերով՝ Եվրոպա լիգայից հերթով դուրս թողնելով մակեդոնական «Վարդարին» և ղազախական «Տոբոլին»։

2018/19

• Եվրոպա լիգա. «Ալաշկերտ» — «ՉՖՌ Կլուժ» (Ռումինիա) — 0:7
  Խաղերը՝ 0:2, 0:5։
• Եվրոպա լիգա. «Փյունիկ» — «Մաքքաբի Թել Ավիվ» (Իսրայել) — 1:2
  Խաղերը՝ 0:0, 1:2։

Երկու հայկական թիմերն էլ կանգ առան երրորդ փուլում, սակայն արդեն հաջորդ մրցաշրջանում այս փուլում գրանցվեց առաջին հաղթանակը։

2019/20. առաջին անգամ հաղթահարված երրորդ փուլը

Պատմական արդյունք գրանցեց «Արարատ-Արմենիան»։

• Եվրոպա լիգա. «Արարատ-Արմենիա» — «Սաբուրթալո» (Վրաստան) — 3:2
  Խաղերը՝ 1:2, 2:0։
• Եվրոպա լիգա. «Փյունիկ» — «Վուլվերհեմփթոն» (Անգլիա) — 0:8
  Խաղերը՝ 0:4, 0:4։

«Արարատ-Արմենիան» դարձավ առաջին հայկական ակումբը, որին հաջողվեց հաղթահարել եվրագավաթային մրցաշարի որակավորման երրորդ փուլը։

Թիմը հասավ Եվրոպա լիգայի փլեյ-օֆֆ, որտեղ դրամատիկ դիմակայությունում զիջեց Լյուքսեմբուրգի «Դյուդելանժին»։

2020/21. «Արարատ-Արմենիան» կրկին անցնում է հաջորդ փուլ

COVID-19-ի համավարակի պատճառով 2020/21 մրցաշրջանի որակավորման փուլերն անցկացվում էին մեկ հանդիպումով։

Եվ կրկին հեռուն գնաց «Արարատ-Արմենիան»։

• Եվրոպա լիգա. «Արարատ-Արմենիա» — «Ցելյե» (Սլովենիա) — 1:0՝ լրացուցիչ ժամանակից հետո։

Հետաքրքիր է, որ մի քանի տարի անց հայկական ակումբը կրկին հանդիպեց «Ցելյեին», բայց արդեն Չեմպիոնների լիգայի որակավորման փուլում։

Սլովենական թիմին հաղթելուց հետո «Արարատ-Արմենիան» դուրս եկավ Եվրոպա լիգայի փլեյ-օֆֆ, որտեղ զիջեց սերբական «Ցրվենա Զվեզդային»։

2021/22. Հայաստանի առաջին եվրագավաթային խմբային փուլը

2021/22 մրցաշրջանը պատմական դարձավ նոր մրցաշարի՝ Կոնֆերենցիաների լիգայի ստեղծման շնորհիվ։

Եվրոպա լիգայի երրորդ փուլ հասավ «Ալաշկերտը»։

• Եվրոպա լիգա. «Ալաշկերտ» — «Կայրաթ» (Ղազախստան) — 3:2
  Խաղերը՝ 0:0, 3:2՝ լրացուցիչ ժամանակից հետո։

Եվրոպա լիգայի փլեյ-օֆֆում «Ալաշկերտը» զիջեց շոտլանդական «Ռեյնջերսին», սակայն տեղ ստացավ Կոնֆերենցիաների լիգայում։

Այսպիսով, «Ալաշկերտը» դարձավ պատմության մեջ առաջին հայկական ակումբը, որը մասնակցեց եվրագավաթային մրցաշարի խմբային փուլին։

2022/23. «Փյունիկն» առաջին անգամ Հայաստանը հասցրեց Չեմպիոնների լիգայի երրորդ փուլ

Հաջորդ պատմական նշաձողը սահմանեց «Փյունիկը»։

Երևանյան ակումբն առաջին անգամ Հայաստանի համար դուրս եկավ Չեմպիոնների լիգայի որակավորման երրորդ փուլ։

• Չեմպիոնների լիգա. «Փյունիկ» — «Ցրվենա Զվեզդա» (Սերբիա) — 0:7
  Խաղերը՝ 0:5, 0:2։

Չեմպիոնների լիգայից դուրս մնալուց հետո «Փյունիկը» շարունակեց ելույթները Եվրոպա լիգայի որակավորման փուլում, որտեղ զիջեց մոլդովական «Շերիֆին»։

Արդյունքում թիմը հայտնվեց Կոնֆերենցիաների լիգայում և դարձավ պատմության մեջ Հայաստանի երկրորդ ներկայացուցիչը եվրագավաթային մրցաշարի խմբային փուլում։

2023/24. «Փյունիկին» կանգնեցրեց «Բուդյո/Գլիմտը»

Հաջորդ մրցաշրջանում Հայաստանի ներկայացուցիչը կրկին հասավ երրորդ փուլ՝ այս անգամ Կոնֆերենցիաների լիգայում։

• Կոնֆերենցիաների լիգա. «Փյունիկ» — «Բուդյո/Գլիմտ» (Նորվեգիա) — 0:6
  Խաղերը՝ 0:3, 0:3։

Նորվեգական ակումբը զգալիորեն ուժեղ գտնվեց, և «Փյունիկի» եվրագավաթային մրցաշրջանն ավարտվեց։

2024/25. միանգամից երեք հայկական ակումբ երրորդ փուլում

Հայկական ակումբային ֆուտբոլի առաջընթացի ևս մեկ ցուցանիշ դարձավ 2024/25 մրցաշրջանը։

Կոնֆերենցիաների լիգայի որակավորման երրորդ փուլ հասան միանգամից Հայաստանի երեք ակումբներ։

Արդյունքները

• Կոնֆերենցիաների լիգա. «Փյունիկ» — «Օրդաբասի» (Ղազախստան) — 2:0
  Խաղերը՝ 1:0, 1:0։
• Կոնֆերենցիաների լիգա. «Նոա» — ԱԵԿ (Հունաստան) — 3:2
  Խաղերը՝ 3:1, 0:1։
• Կոնֆերենցիաների լիգա. «Արարատ-Արմենիա» — «Պուշկաշ Ակադեմիա» (Հունգարիա) — 3:4
  Խաղերը՝ 0:1, 3:3։

Այսպիսով, Հայաստանի երեք ներկայացուցիչներից երկուսին հաջողվեց հաղթահարել երրորդ փուլը։

2025/26. «Նոան» կրկին Հայաստանը հասցրեց եվրագավաթի հիմնական փուլ

2025/26 մրցաշրջանում որակավորման երրորդ փուլ հասան միանգամից երկու հայկական ակումբներ՝ «Նոան» և «Արարատ-Արմենիան»։

Երրորդ փուլի արդյունքները

• Եվրոպա լիգա. «Նոա» — «Լինքոլն» (Ջիբրալթար) — 1:1
  Խաղերը՝ 1:1, 0:0։ 11-մետրանոցներով՝ 5:6։
• Կոնֆերենցիաների լիգա. «Արարատ-Արմենիա» — «Սպարտա Պրահա» (Չեխիա) — 2:6
  Խաղերը՝ 1:4, 1:2։

Չնայած Եվրոպա լիգայի որակավորման փուլում «Լինքոլնից» կրած պարտությանը՝ «Նոայի» եվրագավաթային մրցաշրջանն այդտեղ չավարտվեց։

Հայկական ակումբը պայքարը շարունակեց Կոնֆերենցիաների լիգայում և հետագայում դուրս եկավ մրցաշարի լիգային փուլ։ Այսպիսով, Հայաստանի ներկայացուցիչը պատմության մեջ չորրորդ անգամ կարողացավ հասնել եվրագավաթային մրցաշարի հիմնական փուլ։

Կոնֆերենցիաների լիգայի լիգային փուլում «Նոան» դարձավ նաև առաջին հայկական ակումբը, որը դուրս եկավ մրցաշարի հիմնական փուլի փլեյ-օֆֆ, որտեղ զիջեց Նիդեռլանդների ԱԶ-ին։

Այժմ «Արարատ-Արմենիան» կարող է վերաշարադրել պատմությունը

2017/18 մրցաշրջանից մինչև այսօր անցած ճանապարհը հստակ ցույց է տալիս, թե որքան են փոխվել հայկական ակումբների դիրքերը Եվրոպայում։

Եթե ինը տարի առաջ հաջողություն էր համարվում որակավորման մեկ փուլի հաղթահարումը, ապա այժմ Հայաստանի ներկայացուցիչը ընդամենը մեկ դիմակայություն է հեռու Չեմպիոնների լիգայի փլեյ-օֆֆից։

Առաջին խաղում «Ցելյեին» 2:1 հաշվով հաղթելուց հետո «Արարատ-Արմենիան» պատասխան հանդիպմանը մոտենում է առավելությամբ։

Հաջողության դեպքում հայկական ակումբային ֆուտբոլում նոր ռեկորդ կսահմանվի. Հայաստանի թիմն առաջին անգամ դուրս կգա Չեմպիոնների լիգայի որակավորման փլեյ-օֆֆ։

Ավելին, նման արդյունքը «Արարատ-Արմենիային» թույլ կտա իրեն երաշխավորել առնվազն մասնակցություն Եվրոպա լիգայում։

Ինը տարվա ընթացքում հայկական ակումբները վաղ փուլերում դուրս մնալուց և ՈՒԵՖԱ-ի վարկանիշում Հայաստանի 48-րդ տեղից հասել են գլխավոր եվրագավաթային մրցաշարերում տեղ ունենալու իրական պայքարին։

Այժմ նոր պատմական նշաձողից ընդամենը մեկ հանդիպում է բաժանում։