Նորայր Նուրիքյանը՝ հայ, ով Բուլղարիային պարգևեց ծանրամարտում առաջին օլիմպիական մեդալը

Միջազգային ծանրամարտի ֆեդերացիան (IWF) այսօր հիշում է Նորայր Նուրիքյանին, ով մահացել է մեկ ամիս առաջ։

1972 թ. Մյունխենում կայացած Օլիմպիական խաղերի առաջին օրը տղամարդկանց մինչև 60 կգ քաշային կարգում ծանրամարտի մարզիկների կշռման գործընթացն էր։ Բուլղարիայի՝ հայկական արմատներ ունեցող մարզիկ Նորայր Նուրիքյանը, ծնված 1948 թ., պատրաստվում էր իր առաջին օլիմպիական մեկնարկին։ Սակայն կշռման ճանապարհին տեղի ունեցավ անսպասելի միջադեպ․ մարզիկներին տեղափոխող ավտոբուսը բռնկվեց։ Բարեբախտաբար, արագ գտնվեց փոխարինող տրանսպորտ, և մարզիկները կարողացան ժամանակին հասնել կշռման։ Եթե նրանք ուշանային, կզրկվեին մասնակցությունից։

Բախտը ժպտաց Նուրիքյանին․ հաջորդ օրը նա նվաճեց ոսկե մեդալ՝ դառնալով Բուլղարիայի պատմության մեջ առաջին օլիմպիական չեմպիոնը ծանրամարտում։ Նրա արդյունքը՝ պոկում՝ 127,5 կգ, հրում՝ 117,5 կգ, երկամարտում՝ 402,5 կգ։ Այս հաղթանակը սկիզբ դրեց բուլղարական ծանրամարտի ոսկե դարաշրջանին, որն ապահովեց երկրին 39 օլիմպիական մեդալ։

Բայց Նուրիքյանի հաջողությունները դրանով չսահմանափակվեցին։ Չորս տարի անց՝ Մոնրեալում կայացած Օլիմպիական խաղերում, նա կրկին դարձավ օլիմպիական չեմպիոն՝ այս անգամ մինչև 56 կգ քաշային կարգում՝ պոկում՝ 117,5 կգ, հրում՝ 145 կգ, երկամարտում՝ 262,5 կգ։

Աշխարհի առաջնություններում Նուրիքյանը ավելի քիչ հաջողություն ուներ, սակայն երեք անգամ կանգնել է պատվո հարթակին՝ արծաթ՝ 1973-ին, բրոնզ՝ 1971 և 1974 թթ․։ 1976-ին նա դարձավ Եվրոպայի չեմպիոն և իր կարիերայի ընթացքում սահմանել է հինգ համաշխարհային ռեկորդ։ Նրա մարզիչն էր լեգենդար Իվան Աբաջիևը՝ մարդ, որին անվանում են «բուլղարական ծանրամարտի հայր» և բազմաթիվ օլիմպիական և աշխարհի չեմպիոնների դաստիարակ։

1972 թ․ Օլիմպիական հաղթանակից հետո Նուրիքյանը ամուսնացավ, իսկ 1974-ին ծնվեց նրա որդին։ Մարզիկը մահացել է 2025 թ․ մարտին՝ 76 տարեկան հասակում՝ իր հետևում թողնելով ոչ միայն սպորտային ժառանգություն, այլև կարևոր էջ հայ-բուլղարական մարզական կապերի պատմության մեջ։

Նորայրն ունի թոռ՝ Նորայր Նուրիքյան, ով ֆուտբոլ է խաղում «Լևսկի Սոֆիայի» ակադեմիայում։